Γύρω στα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ., Σπάρτη και Άργος διεκδικούσαν τη Θυρέα, μια εύφορη παραμεθόριο περιοχή της Κυνουρίας στην ανατολική Πελοπόννησο. Ο Ηρόδοτος (Ιστορίες, Α΄ 82) διηγείται ότι οι αντίπαλοι συμφώνησαν να πολεμήσουν 300 επίλεκτοι από κάθε στρατό και η γη να δοθεί στους νικητές. Οι υπόλοιπες δυνάμεις αποσύρθηκαν και οι 600 άνδρες έμειναν μόνοι τους στο πεδίο.
Τρεις επιζώντες μέχρι το βράδυ
Η μάχη κράτησε όλη την ημέρα και κανείς δεν υπερίσχυσε. Με το σούρουπο είχαν μείνει ζωντανοί μόνο τρεις από τους 600: οι Αργείοι Αλκήνωρ και Χρόμιος και ο Σπαρτιάτης Οθρυάδης.
Διαβάστε ακόμα: Εχετλαίος: Ο μυστηριώδης πολεμιστής με το αλέτρι στη Μάχη του Μαραθώνα
Οι δύο Αργείοι θεώρησαν ότι νίκησαν και έτρεξαν στο Άργος να αναγγείλουν τη νίκη. Ο Οθρυάδης έμεινε στη θέση του. Αφού αφαίρεσε τα όπλα των νεκρών Αργείων και τα μετέφερε στο στρατόπεδό του, παρέμεινε στο πεδίο.
Σπάρτη – Άργος: Η μονομαχία που δεν έλυσε τίποτα
Την επομένη οι δύο στρατοί γύρισαν στον τόπο της μάχης. Οι Αργείοι υποστήριζαν ότι νίκησαν επειδή επέζησαν δύο δικοί τους. Οι Σπαρτιάτες απαντούσαν ότι ο Οθρυάδης είχε μείνει στο πεδίο, ενώ οι Αργείοι το είχαν εγκαταλείψει. Η διαφωνία εξελίχθηκε σε γενική σύγκρουση, όπου οι Σπαρτιάτες επικράτησαν. Η Θυρέα έμεινε στη Σπάρτη και ο πόλεμος που επρόκειτο να αποφευχθεί έγινε τελικά.
Η τύχη του Οθρυάδη: δύο εκδοχές
Κατά τον Ηρόδοτο, ο Οθρυάδης ντράπηκε να επιστρέψει στη Σπάρτη ως ο μόνος επιζών των τριακοσίων και αυτοκτόνησε στη Θυρέα. Ο Παυσανίας δίνει άλλη εκδοχή. Στο θέατρο του Άργους είδε ένα σύμπλεγμα αγαλμάτων όπου ο Αργείος Περίλαος, γιος του Αλκήνορα, σκοτώνει τον Σπαρτιάτη Οθρυάδα. Οι δύο παραδόσεις δεν συμφωνούν, και αυτό δείχνει πόσο ζωντανή έμεινε η ιστορία και στις δύο πόλεις.
Διαβάστε ακόμα: Αριστόδημος: Ο μόνος από τους 300 Σπαρτιάτες που επέζησε στις Θερμοπύλες
Τι άφησε πίσω της η μάχη
Ο Ηρόδοτος αναφέρει ότι οι Αργείοι, που ως τότε φορούσαν μακριά μαλλιά, κουρεύτηκαν και θέσπισαν νόμο με κατάρα: κανένας Αργείος να μην αφήσει μαλλιά και καμία Αργεία να μη φορέσει χρυσό, μέχρι να ανακτήσουν τη Θυρέα.
Στη Σπάρτη, η μάχη θυμόταν κάθε χρόνο στις Γυμνοπαιδιές. Κατά τον Αθήναιο, οι στέφανοι των χοραρχών, οι «θυρεατικοί», φοριούνταν στη μνήμη της νίκης στη Θυρέα. Το 420 π.Χ., κατά τη διάρκεια μιας ανακωχής στον Πελοποννησιακό πόλεμο, το Άργος πρότεινε επανάληψη της μονομαχίας, αλλά η Σπάρτη αρνήθηκε.
Γιατί μετράει ακόμη
Οι ιστορικοί θεωρούν τη Μάχη των 300 Επίλεκτων ένα από τα λίγα γνωστά παραδείγματα μονομαχίας εκλεκτών ανδρών στην αρχαιότητα. Δεν είναι βέβαιο ότι έγινε ακριβώς όπως τη διηγείται ο Ηρόδοτος. Σε κάθε περίπτωση, δείχνει πόσο συχνά ο πόλεμος ξεπερνά τους κανόνες που του βάζουν οι άνθρωποι, και ότι η νίκη εξαρτάται από το ποιος έχει τον τελευταίο λόγο μετά τη μάχη.
Πηγές:
- Ηρόδοτος, Ιστορίες Α΄ 82 (Perseus Digital Library)
- Παυσανίας, Ελλάδος Περιήγησις Β΄ 20, 7 και Γ΄ 7 (Perseus Digital Library)
- Αθήναιος, Δειπνοσοφισταί ΙΕ΄ 678b
- Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, λήμμα «Othryades»
- Josho Brouwers, «The Battle of the Champions», Ancient World Magazine
- Wikipedia: «Battle of the 300 Champions», «Thyrea», «Gymnopaedia»
Στην ίδια κατηγορία…
- Αρχαία Μεσσήνη: Η πρώτη ελεύθερη πόλη που χτίστηκε μετά την ήττα της Σπάρτης
- Τελέσιλλα: Η ποιήτρια που έγινε στρατηγός στο Άργος και «νίκησε» τους Σπαρτιάτες
- Βρασίδας: Ο Σπαρτιάτης στρατηγός που έγινε ήρωας στην πόλη που κατέκτησε
- Το «άγνωστο» πραξικόπημα στην Αρχαία Αθήνα που άνοιξε τον δρόμο στη Σπάρτη
- Θερμοπύλες 480 π.Χ.: Ο πραγματικός αριθμός των Ελλήνων πίσω από τον θρύλο των 300
- Μάχη των Θερμοπυλών: Οι 700 «ξεχασμένοι» Θεσπιείς που αρνήθηκαν να υποχωρήσουν
