Θεσπιείς: Ο Λεωνίδας και οι 300 Σπαρτιάτες που έπεσαν ηρωικά στη Μάχη των Θερμοπυλών, προδομένοι από τον Εφιάλτη και μαχόμενοι μέχρι τέλους απέναντι στο πολλαπλάσιο στρατό των Περσών, είναι αναπόσπαστο κομμάτι της Ελληνικής Ιστορίας. Τα κατορθώματά τους έχουν ξεπεράσει τα σύνορά μας και έχουν φτάσει να γίνουν μέχρι και ταινία στο Hollywood. Είναι δείγμα ανδρείας, υπερηφάνειας και αυτοθυσίας.
Όλα αυτά είναι λίγο πολύ γνωστά, διδάσκονται άλλωστε και στα σχολεία. Όμως μήπως ξεχνάμε κάτι; Μήπως η Ιστορία αγνοεί έναν πολύ σημαντικό παράγοντα της ξακουστής αυτής μάχης; Φυσικά και ναι. Γιατί όντως οι Σπαρτιάτες, πιστοί στο «ταν ή επί τας», πολέμησαν υπό τον Λεωνίδα μέχρι τέλους τους Πέρσες, μόνο που δεν ήταν μόνοι τους. Στο πλευρό τους βρισκόταν και ένας στρατός 700 πολεμιστών από τις Θεσπιές, που έμειναν μέχρι το τέλος.
Οι Θεσπιείς πολέμησαν κι αυτοί μέχρι θανάτου, διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη μάχη, παρέμειναν αφοσιωμένοι ως το τέλος και όμως πολλοί αγνοούν την παρουσία τους. Ή για την ακρίβεια την παρακάμπτουν, μένοντας στη σκιά των «300». Ήταν, δε, οι μοναδικοί από τους Έλληνες συμμάχους που παρέμειναν στο πεδίο της μάχης ακόμη και όταν ο Λεωνίδας έδωσε διαταγή να υποχωρήσουν.
Ποιοι ήταν οι Θεσπιείς και γιατί βρέθηκαν στις Θερμοπύλες;
Οι Θεσπιές ήταν μια μικρή ελληνική πόλη της Βοιωτίας, που ως ελεύθερη πόλη-κράτος βρισκόταν αντιμέτωπη με την απειλή της περσικής εισβολής υπό τον Ξέρξη. Η απόφαση να πολεμήσουν στο πλευρό των Σπαρτιατών και των άλλων Ελλήνων στις Θερμοπύλες δεν ήταν μόνο μια κίνηση για να υπερασπιστούν τη δική τους πόλη, αλλά και μια πράξη πίστης προς τον ευρύτερο αγώνα για την ελευθερία των ελληνικών πόλεων απέναντι στην περσική κυριαρχία.
Οι Πέρσες είχαν ήδη κατακτήσει μεγάλο μέρος της Βόρειας Ελλάδας και προχωρούσαν προς τον Νότο. Οι πόλεις που δεν αντιστέκονταν κινδύνευαν να χάσουν την ανεξαρτησία τους, όπως είχε ήδη συμβεί με πολλές πόλεις της Ασίας. Οι Θεσπιείς έβλεπαν τη μάχη κατά των Περσών ως έναν αγώνα για την επιβίωση και την προστασία της ελευθερίας τους.
Παράλληλα, η πόλη βρισκόταν πολύ κοντά στο πέρασμα των Θερμοπυλών, το οποίο αποτελούσε στρατηγικό σημείο άμυνας. Αν οι Πέρσες περνούσαν χωρίς αντίσταση, οι Θεσπιές θα βρέθηκαν αμέσως εκτεθειμένες. Η Σπάρτη είχε ηγετικό ρόλο στην οργάνωση της ελληνικής άμυνας, και οι Θεσπιείς, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για συνεργασία, συντάχθηκαν με τους Σπαρτιάτες. Προτιμούσαν να πεθάνουν ελεύθεροι παρά να υποταχθούν.
Ο Δημόφιλος και η εθελούσια θυσία των 700 Θεσπιέων
Υπό την ηγεσία του Δημόφιλου (γιου του Διαδρόμου), οι Θεσπιείς έστειλαν στις Θερμοπύλες 700 οπλίτες. Ήταν βαριά οπλισμένοι πεζοί στρατιώτες με τον τυπικό οπλισμό της εποχής (ασπίδα, δόρυ, ξίφος, κράνος, θώρακα, περικνημίδες).
Όταν ο Λεωνίδας συνειδητοποίησε ότι οι Πέρσες είχαν κυκλώσει τη θέση των Ελλήνων μέσω του μονοπατιού της Ανοπαίας ατραπού που αποκάλυψε ο Εφιάλτης, έδωσε διαταγή στους συμμάχους να υποχωρήσουν. Οι Σπαρτιάτες αποφάσισαν να μείνουν, τηρώντας τον κώδικα τιμής τους.
Η ιστορική αλήθεια: Οι Θεσπιείς ήταν οι μόνοι από τους υπόλοιπους Έλληνες συμμάχους που επέλεξαν εθελοντικά να μείνουν με τους Σπαρτιάτες και να αντιμετωπίσουν τον βέβαιο θάνατο.
Για τους Θεσπιείς, το να εγκαταλείψουν τη μάχη σήμαινε απώλεια της ελευθερίας τους, κάτι που δεν μπορούσαν να δεχτούν. Παρά το μικρό μέγεθος της πόλης τους, προσέφεραν ό,τι καλύτερο είχαν (το 100% του στρατού τους), επιλέγοντας να πεθάνουν ως ελεύθεροι άνθρωποι.
Το μνημείο των Θεσπιέων στις Θερμοπύλες και η σύγχρονη αναγνώριση
Ο λόφος του Κολωνού στις Θερμοπύλες είναι τόπος τεράστιας ιστορικής σημασίας, μιας και εκεί αντιστάθηκαν οι τελευταίοι Σπαρτιάτες και Θεσπιείς στρατιώτες το 480 π.Χ., πέφτοντας κάτω από το χαλάζι των περσικών βελών.
Από το 1997, πλάι στο μνημείο του Λεωνίδα, έχει στηθεί άγαλμα αφιερωμένο στην εθελούσια θυσία των Θεσπιέων (έργο του γλύπτη Δημήτρη Καλλιγερόπουλου). «Επτακοσίων Θεσπιέων Μνήμη» γράφει η μαρμάρινη στήλη.
Το μνημείο χαρακτηρίζεται από έντονο συμβολισμό:
Ακέφαλη ανδρική κεφαλή: Η ανώνυμη εθελούσια εισφορά των 700 Θεσπιέων για την ελευθερία.
Προτεταμένα στήθη: Αγώνας, ανδρεία, δύναμη και γενναιότητα.
Τσακισμένο φτερό: Η εκούσια θυσία και ο θάνατος.
Ανασηκωμένο φτερό: Νίκη, δόξα, ψυχή και ελευθερία.
Γυμνό κορμί: Ο Έρωτας, που ήταν ο προστάτης Θεός των Θεσπιών (Θεός της δημιουργίας και της ζωής).
Για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί και ο αγώνας δρόμου Θεσπιές – Θερμοπύλες «Στα χνάρια των ηρώων» που διεξάγεται τα τελευταία χρόνια.
