Οι Πετσενέγοι ήταν τουρκικής καταγωγής λαός και αποτελούσαν διαρκή απειλή για τα βόρεια σύνορα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Η κύρια οικονομική τους δραστηριότητα ήταν η κτηνοτροφία. Συμπλήρωναν όμως τους πόρους τους με εμπόριο με γειτονικούς λαούς και με επιδρομές, που τους απέφεραν λάφυρα.
Διαβάστε ακόμα: Πότε και πώς άρχισε η Βυζαντινή Αυτοκρατορία: Γιατί επιλέχθηκε η Κωνσταντινούπολη
Ήταν φημισμένοι ιπποτοξότες, πολεμιστές δηλαδή που έριχναν με το τόξο καβάλα στο άλογο. Οι σχέσεις τους με τους γείτονές τους άλλαζαν συχνά. Άλλοτε ήταν σύμμαχοι και μισθοφόροι των Βυζαντινών και άλλοτε αδυσώπητοι εχθροί. Οι κινήσεις τους επηρέασαν σημαντικά τις πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη και στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Η αποφασιστική σύγκρουση ήρθε το 1122, στη μάχη της Βερόης, όταν οι Βυζαντινοί, με τη συνδρομή της Βαραγγείου Φρουράς, της σώματος Βίκινγκς μισθοφόρων της αυτοκρατορίας, κατέστρεψαν ουσιαστικά τους Πετσενέγους. Η μάχη αυτή αποτελεί σημαντικό σταθμό στην ιστορία του Βυζαντίου.
Μάχη της Βερόης (1122): Πώς οι Βυζαντινοί νίκησαν τους Πετσενέγους
Το 1122 οι Πετσενέγοι των στεπών βόρεια του Ευξείνου Πόντου πέρασαν ξανά τον Δούναβη, που αποτελούσε το σύνορο της αυτοκρατορίας, και εισέβαλαν στη βυζαντινή επικράτεια. Η εισβολή απειλούσε την κυριαρχία του Βυζαντίου στη βόρεια Βαλκανική.
Οι Πετσενέγοι στρατοπέδευσαν κοντά στη Βερόη, στην περιοχή της σημερινής Στάρα Ζαγόρα της Βουλγαρίας. Είχαν σχηματίσει κυκλικό οχυρωματικό περίβολο με τις άμαξές τους. Ο αυτοκράτορας Ιωάννης Β΄ Κομνηνός τούς πρότεινε αρχικά ειρήνη με ευνοϊκούς όρους, κάτι που αποδείχθηκε μέρος σχεδίου. Οι Πετσενέγοι εξαπατήθηκαν και έχασαν την επαγρύπνησή τους. Οι Βυζαντινοί επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά στο πρόχειρο στρατόπεδο και η Βαράγγειος Φρουρά, έπειτα από σκληρή μάχη, κατάφερε να εισβάλει σε αυτό.
Διαβάστε ακόμα: Τα κανόνια και η «προδοσία» του Ουρβανού που συνέβαλαν στην Άλωση της Κωνσταντινούπολης
Ακολούθησε σφαγή και η νίκη των Βυζαντινών ήταν πλήρης. Όσοι Πετσενέγοι επέζησαν εντάχθηκαν αργότερα στον βυζαντινό στρατό ως μισθοφόροι.
Πετσενέγοι: Μισθοφόροι στο Βυζάντιο
Ακόμη και μετά τη Βερόη, οι Πετσενέγοι εμφανίζονται στις πηγές ως μισθοφόροι. Σύμφωνα με τον βυζαντινό ιστορικό Ιωάννη Κίνναμο, τον 12ο αιώνα πολέμησαν για τον αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ Κομνηνό στη νότια Ιταλία, εναντίον του Νορμανδού βασιλιά της Σικελίας Γουλιέλμου του Κακού. Μια ομάδα τους έλαβε μέρος στη μάχη της Άντρια το 1155.
Η τελευταία αναφορά στους Πετσενέγους χρονολογείται στο 1168, ως μέλη μιας συνομοσπονδίας τουρκικών φυλών, γνωστής στα χρονικά ως «Μαυροκούκουλοι».
